Sigarillo Tadımında Aroma Katmanları Rehberi |
Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve romeo julieta no. 2 tekli benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır ve bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu o anda kaydetmek gerekir, zira hafıza kısa sürede silikleşir. Her çubuğu iki kez denemek hatayı azaltır zira kalabalık ortamlarda ince kokular kolayca kaçırılır. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü değildir; sadece gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda sabırlı olmak ve ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol olur. Ölçüt netleşince her puro aynı terazide değerlendirilir ve yorumlar birbirini tutarlı olur. Tadım esnasında telefon kenarda kalırsa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken davranıp hüküm vermek sık yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve temiz başlar elbette bu sıralama her üründe aynen geçerli olmayabilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman yükselir ama tonlar koyulaşır ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik kalır. Petit churchills tadım notları gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür gerçekten bu sebeple sakin ilerlemek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınmış yaprak asıl tadını ancak orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan vermek daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman keskin olmaz, o nedenle kabaca üç parçaya bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Art arda çekmek ısıyı artırır hem de aromayı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü puanlamak öznel izlenimi daha okunur kılar mutlaka sabit ışık ile sakin bir köşe seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir skala çoğu kişi için işe yarar bu durum tadım notlarını insandan insana daha tutarlı kılar. 1 belli belirsiz notayı, beş de ağızda uzun süre kalan yoğun notayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas tadım notları benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda kalır hem de sonradan bakıldığında neyi kastettiğiniz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik aroma profili gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Puanı vermeden önce en az üç nefes yapmak gerekir diğer taraftan yarım notlar yazmak gereksiz bir karmaşa yaratır. Skalayı her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası genellikle tercih edilen puandır, çünkü ılımlı çubuklar büyük kısmını oluşturur. Uç noktalardaki puanlar gerçekten belirgin durumlarda verilmelidir. Bu sayede kayıtlar anlamlı kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını hem de aroma gücünü doğrudan etkiler bu nedenle yanış hattının eşit ilerlemesini da gözlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla keskin notalar çabuk öne çıkar nitekim ince çubuklarda ısı artışı çok daha çabuktur. İnce çaplı kısa puro gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz yanma temposu ise tadı doğrudan değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda duman daha serin gelir ama notalar sonradan belirir ve bu çabukluk tadın okunma süresini daraltır. Regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme dengesizse not kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış tadı daha okunur kılar fakat gücünü düşürmez tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla çapı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı çaplarda iki ürünü aynı günde denerken önce dar çaplıyı sonra kalını içmek mantıklıdır. Böylece güçlü tat ince olanın tadını gölgelemez. Aradaki ara süresi en az otuz dakika olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki kanaldan gelir: damaktaki tat ile burnun duyduğu koku oysa bu iki kanal karşılıklı besler fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım ilk bakışta önemsiz gelse de sonuçları oldukça değiştirir. Dumanı ağızdan bırakırken burun yoluyla yavaşça bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela hafif bir soluk aromayı daha geniş açar. Tadımda short churchills gibi kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını belirgin verir ayrıca burun tıkalıyken denenen tadımlar sağlam olmaz. Short sports neye benzer benzeri ince bir çubuk ise kuru notayı daha hızlı bırakır sert bir çekiş de ince notaları siler. Yoğunluk damakta zayıf ama koku tarafında belirgin çıkabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından ilk adımda koku yoluyla gelen ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak tarafı de detay göstermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak doyduğunda yoğunluk olduğundan düşük hissedilir ayrıca öğün arasında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra ılık su almak yararlı olur bu küçük özen aroma gücünün olduğu gibi görmenizi sağlar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su yeterlidir zira doymuş bir damak en güçlü aromayı bile soluk hissettirir. Şekersiz kahve kakao notalarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları gölgeler üstelik çok soğuk içecekler damağı uyuşturur hem de aroma algısını düşürür. Romeo y julieta puritos puro benzeri ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha temiz anlaşılır o nedenle hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli içecekten hemen sonra keskin tonlar gerçekte olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve dışında sade çay da kullanılabilir; asıl mesele seçimin sade olmasıdır. Damak tazelendikten sonra birkaç dakika beklemek faydalıdır. Aceleyle girişilen değerlendirme sıklıkla hatalı kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında içim kısa sürdüğünden aroma değişimi daha az bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak silinebilir. Bu yüzden başlangıç ile bitiş arasındaki oynamayı görmek özen ister bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli incelenmelidir. Romeo julieta 20 club gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. Tadımda 20 mini sigarillo gibi mini ölçü ise sedir notasını hızla ortaya koyup sona erer çünkü geçiş dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek çubuktan daha sağlam izlenim verir bu nedenle sakin ve eşit aralıklı çekiş önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek iyidir. Boy kısaldıkça tat ayrıntısı daralır, fakat güç algısı aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla birebir kıyaslamamak gerekir. Ayrı bölüm açmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir fikir sunmaz yani her deneme önceki denemenin üstüne inşa edilir. Ruh hali, ortam ile saat algıyı değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir tadım defteri açmak fayda sağlar yoksa aynı notalar her seferinde yeniden keşfedilir. San cristobal 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao tonu aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı çubuğa dönüp bakmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu tadım notları gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da zaman kaybına yol açar. Saat, puro ismi ve puan deftere yazılmalı nitekim ilk notlar ileride açıldığında şaşırtıcı farklar barındırır. Puanlar birbirinden iki puandan fazla fark çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Defterde öz ifadeler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Örneğin ikinci evre güçlü sedir tonu şeklinde bir kayıt yeterli sayılır. Sonradan okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Gövde, içimin damaktaki dokusunu tarif eder; yoğunluk de notaların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme göstermek zorunda değildir. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. El principe gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını net taşıyabilir örneğin ağır bir duman zayıf bir tatla gelebilir. La cabaña benzeri dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem notasını güçlü tutar üstelik ağır bir duman aromasız da olabilir. Yani hafif içimli bir puro güçlü lezzet verebilir aksi durum de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakıp yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Aynı dolgunlukta iki çubuk arasında aroma farkı aramak ince bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ve düzenli kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel tercihiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, yoğunluk izlenimini en az tütün kadar etkiler yani en iyi tadım şartları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda çubuk hızlı yanar böylece baharatlı notalar öne geçer bu sebeple ortam şartlarını de deftere geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda ise duman tıkanır hem de aroma silikleşir ısı ise yaprağın yanma hızını değiştiren başka bir değişkendir. La prado nasıl içilir benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu durumu hesaba katmak gerekir aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Orta gövdeli onlu puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark net okunur tadım günü planlarken bunu hesaba katın. Havalandırma odadaki yabancı kokuları dağıtır, parfüm de koku duyusunu şaşırtır oysa asıl etken sıklıkla odadaki nem veya koku olur. Değerlendirmeyi hep aynı odada yapmak en tutarlı yoldur. Havasız bir ortamda koku birikirse ikinci denemenin tadı hatalı algılanabilir. Kapı açıklığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar fazla güçlüyse yanış yapısı şaşar.